Ενδομητρίωση

Η ενδομητρίωση είναι μια συχνή γυναικολογική πάθηση κατά την οποία φυσιολογικός ιστός του εσωτερικού της μήτρας (ενδομήτριος ιστός) εμφανίζεται σε διάφορες θέσεις εκτός της μήτρας και προκαλεί χρόνια φλεγμονώδη αντίδραση. Οι πιο συχνές θέσεις εμφάνισης είναι στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες και στους ιερομητρικούς συνδέσμους. Σπανιότερα, ενδομήτριοι ιστοί μπορεί να εμφανιστούν οπουδήποτε μέσα στην πύελο, στο έντερο ή στην ουροδόχο κύστη αλλά και σε πιο απομακρυσμένα όργανα, όπως στους πνεύμονες κ.α.

Στατιστικά η ενδομητρίωση εμφανίζεται στο 7-10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας (25 – 40 ετών), μέχρι και στο 50% των υπογόνιμων γυναικών και επηρεάζει το 71 – 87% των γυναικών με χρόνιο πυελικό άλγος.

Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι η ένταση του πόνου δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τη σοβαρότητα, την έκταση και την ένταση της ενδομητρίωσης. Πολλές γυναίκες με ήπια ενδομητρίωση μπορεί να έχουν σοβαρούς πόνους ή και το αντίστροφο. Ακόμη, βλέπουμε πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση να μην παρουσιάζουν απολύτως κανένα σύμπτωμα.

Συμπτώματα της ενδομητρίωσης

  • Πόνος στη διάρκεια της περιόδου (δυσμηνόρροια). Πυελικός πόνος και κράμπες που ξεκινούν πριν και διαρκούν πολλές μέρες μετά την έμμηνο ρύση. Πολλές φορές ο πόνος απαντάται στην οσφυϊκή χώρα και την κοιλιά.
  • Πόνος κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής (δυσπαρεύνια)
  • Πόνος και φουσκώματα στην κοιλία και διαταραχές στις κενώσεις
  • Πόνος κατά την ούρηση (δυσουρία)
  • Μηνορραγία (υπερβολική απώλεια αίματος κατά την περίοδο)
  • Χρόνια κόπωση
  • Υπογονιμότητα

Θεραπείες


Φαρμακευτικές
Θεραπείες

Στόχος της φαρμακευτικής αντιμετώπισης της ενδομητρίωσης είναι η μείωση των οιστρογόνων στο σώμα, ώστε η έμμηνος ρύση, η εσωτερική αιμορραγία και ο ερεθισμός να μειωθεί.

1. Ορμονοθεραπεία
2. Αναλγητικά
– Μυοχαλαρωτικά φάρμακα (baclofen, tizanidine, oxybutynin, diazepam). Μειώνουν τις κράμπες και τον μυϊκό πόνο της πυέλου και της ουροδόχου κύστης.
– Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη
– Αντικαταθλιπτικά φάρμακα (desipramine, amitriptyline). Οι δόσεις που χορηγούνται είναι εξατομικευμένες για τον πόνο και πολύ μικρότερες από αυτές που χορηγούνται στη θεραπεία της  κατάθλιψης.
– Αντιεπιληπτικά φάρμακα (gabapentin, pregabalin, topiramate). Και εδώ οι δόσεις που χορηγούνται είναι εξατομικευμένες για τον πόνο και πολύ μικρότερες από αυτές που ενδείκνυνται για τη θεραπεία των επιληπτικών κρίσεων.


Επεμβατικές Θεραπείες

1. Αποκλεισμός νεύρων. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διαγνωστικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Είναι παροδική θεραπεία αλλά πολύ σημαντικό εργαλείο στα χέρια ειδικού.
2. Διηθήσεις μυών. Ασθενείς με ενδομητρίωση τείνουν να δημιουργούν σπασμούς των μυών του εδάφους της πυέλου, της κοιλιακής χώρας αλλά και της οσφυϊκής χώρας. Τα σημεία αυτά (σημεία πυροδότησης) μπορούν να αποκλειστούν/διηθηθούν με τοπικό αναισθητικό με ή χωρίς κορτικοστεροειδή. Η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για διαγνωστικούς όσο και θεραπευτικούς σκοπούς.
3. Παλμικός καυτηριασμός με χρήση ραδιοσυχνοτήτων (Pulse RF)
4. Διαδερμική ηλεκτρική νευρική διέγερση (TENS)
5. Φυσικοθεραπεία. Αποτελεί βασικό πυλώνα (περίπου 50%) της θεραπείας του πυελικού πόνου. Εξασκούνται οι μυς της πυέλου, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να μπορούν να τους ελέγχουν καλύτερα και να τους χαλαρώνουν, απαλύνοντας έτσι τον πόνο τους.
6. Βελονισμός. Πολλές γυναίκες παραπέμπονται από τον γιατρό τους σε ειδικούς για βελονισμό με πολύ καλά αποτελέσματα.

Διάγνωση

Για τις γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση ο δρόμος προς τη διάγνωση και τη θεραπεία είναι πάντοτε μακρύς και επώδυνος. Η πλειοψηφία των γυναικών ολιγωρεί να ζητήσει ιατρική συμβουλή, γιατί πιστεύει, λανθασμένα, ότι τα επώδυνα συμπτώματα κατά την περίοδο είναι φυσιολογικά. Επίσης, πολλές φορές τυγχάνει οι επαγγελματίες υγείας (ιατροί, νοσηλευτές) να μην γνωρίζουν την σοβαρότητα και την ένταση του πόνου, την οποία οι γυναίκες με ενδομητρίωση συχνά βιώνουν, και να την αποδίδουν σε φυσιολογική κατάσταση της περιόδου ή στη φαντασία της ασθενούς. Αυτά τα φαινόμενα συχνά καθυστερούν την παραπομπή των γυναικών σε ειδικούς (γυναικολόγους, ειδικούς στη διαχείριση χρόνιου πόνου -pain specialist-). Ως αποτέλεσμα, όλη αυτή την περίοδο οι ασθενείς βιώνουν έντονο χρόνιο πόνο, ο οποίος επηρεάζει την εργασία τους, τη σχέση με τον σύντροφό τους, και μειώνει τα συναισθήματα αυτοεκτίμησης τους. Επιπρόσθετα, οι γυναίκες αυτές εμφανίζουν σημεία κατάθλιψης και συναισθηματικής δυσφορίας.

Η διαγνωστική λαπαροσκόπηση για τη λήψη βιοψίας παραμένει η ιδανική διαγνωστική μέθοδος (gold standard) μετά την απόρριψη άλλων πιθανών αιτιών πυελικού πόνου.

Διαχείριση πόνου

Η διαχείριση του χρόνιου πυελικού πόνου και ειδικά της ενδομητρίωσης χρειάζεται μια ολοκληρωμένη ομάδα επαγγελματιών υγείας. Την ιατρική ομάδα αποτελούν ο γυναικολόγος (Specialist in endometriosis), ο οποίος λειτουργεί ως ο ηγέτης και καθοδηγητής των υπολοίπων, ο ιατρός με ειδικό ενδιαφέρον στον χρόνιο πόνο (pain specialist), η ειδική νοσηλεύτρια, ο φυσιοθεραπευτής και ο ψυχολόγος. Η διαχείριση και αντιμετώπιση του πόνου πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να λαμβάνει  υπόψιν τόσο τη νόσο αυτή καθαυτή, όσο και τα αποτελέσματα της θεραπείας στην ποιότητα ζωής της γυναικάς.

Στη διαχείριση του πόνου χρησιμοποιούνται διαφορετικές θεραπείες ή συνδυασμός θεραπειών, συμπεριλαμβανομένων των φαρμάκων, των εγχύσεων των σημείων πυροδότησης, του αποκλεισμού νεύρων και φυσικά της φυσιοθεραπείας. Αυτές οι θεραπείες μπορούν να συνδυαστούν με τη λαπαροσκοπική επέμβαση, μέσω της οποίας θα γίνει η διάγνωση, αλλά και με επιπρόσθετη θεραπεία του προβλήματος της ενδομητρίωσης.